|
Sosyal Bilimci: Cem KILIÇ
8 Kasım 1918 de, İstanbul'un bir çok sokağına, yerleşim binalarına, saraylarına, demiryollarına, haberleşme araçlarına el konulmak üzere ilk işgal kuvvetleri Galata rıhtımına yanaşmıştır. İşgalin fiilen başlaması 8 Kasım 1918'de Fransız Ariane Mayın Arama Gemisi'nin İstanbul Limanına girmesiyle olmuştur.
İstanbullular şaşkındı, zira 1.Dünya Savaşından beri ilk defa savaş gemisi görüyorlardı. Gemiden İnen 4 Fransız subay, Beyoğlu'ndaki Fransız Elçiliğine doğru yürürken; sokaklarda, İstanbullu Rum, Ermeni, Levanten (Yunan-İtalyan Melezi), ellerinde İtalyan, Fransız, İngiliz bayraklarıyla "Yaşasın Hürriyet" diye bağırıyorlardı. Subayların önü Cadde-i Kebir'de (Günümüz İstiklal Caddesi) bir Türk Jandarma subay ve askerleriyle kesildi. Tartışmada, askerler silah çekti. Sonunda Fransız subaylar yollarına tek başlarına devam etmek zorunda kaldılar.
İstanbul'un işgal edilmeyeceği sözü alınmasına rağmen,Yunan savaş gemileri dahil birçok yabancı savaş gemisinin limana gelerek, kenti işgal edeceği, İstanbul halkı arasında söylenti olarak daga dalga yayılıyordu.
Hükümet sözlü taahhüdün hata olduğunu; 13 KASIM 1918'de Dolmabahçe önlerine 60 parçadan oluşan İtilaf Devletleri donanmalarının demirlemesiyle de, işgalin fiilen başladığını anladı. Sahil binlerce insanla, ellerinde ve kıyıdaki binalarda, İngiliz, Fransız, İtalyan,Yunan bayraklarıyla dolu olarak, coşkulu bir tören gerçekleştiriyorlardı. İşgalin asıl sebebi Bolşeviklerin sıcak denizlere inmelerini önlemek ve Mondros Mütarekesi sonucu Anadolu'yu daha kolay paylaşabilmekti.
İşgal kuvvetlerine mensup İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunan askerleri, özellikle Beyoğlu bölgesindeki kışlalara, yabancı okullara, hastanelere, bazı otellere ve özel binalara yerleştiler. Bazı askerler, Rumelikavağı, Yenimahlle, Büyükdere, Bebek'e dağıldılar.
General Topart komutasındaki 122.Fransız Tümeni, Sirkeci'de inşaatı devam eden bir binaya yerleşti. Kapısında Caserne Victor (Victor Karargâhı) yazılı bu bina günümüzde 4.Vakıf Han olarak halen ayaktadır.
Fransız birlikleri, Müze-i Hümâyûn, Süleymaniye Kışlası, Meclis-i Mebusan gibi kamu binalarına; Ortaköy'deki Feriye Saray Daireleri, Fehime Sultan Yalısı, Naciye Sultan Sahilhanesi, Kuruçeşme'deki Enver Paşa'nın eşi Hatice Sultan Yalısı, Nişantaşı'nda Halil Rıfat Paşa Konağı gibi özel binalara el kondu. Üstelik General d'Esperey, Enver Paşa'nın Kuruçeşme'deki konağını özel karargâhı yaptı. Birkaç Fransız subay, Valikonağı caddesindeki Mimar Vedat (TEK) Bey'in evini görüp beğenmişlerdir. Vedat Bey, odalara alel acele duvarlar ördürerek mekanları küçültmüş ve taşınmalarını engellemiştir.
**********************************************
Konuşma metninin devamını, "ÇANAKKALE DESTANI, İSTANBUL'un İŞGALİ, 19 MAYIS ve KONGRELER" adlı derlememizde bulacaksınız.
**********************************************
|
